Trong cơ sở khám chữa bệnh, môi trường bề mặt là một trong những đường lây truyền tác nhân gây bệnh giữa người bệnh, thân nhân và nhân viên y tế. Vệ sinh bệnh viện đúng quy trình vì vậy vừa góp phần kiểm soát nhiễm khuẩn, vừa nâng cao trải nghiệm của người bệnh và hình ảnh của cơ sở y tế. Tuy nhiên, khác với toà nhà văn phòng, công tác vệ sinh bệnh viện khó có thể phân chia đơn thuần theo tầng hoặc diện tích. Hai phòng liền kề có thể thuộc hai mức nguy cơ khác nhau, kéo theo sự khác biệt về thứ tự thực hiện, dụng cụ sử dụng và tần suất làm sạch trong ngày.
Trong bài viết dưới đây, TKT Company trình bày cách phân vùng nguy cơ làm cơ sở tổ chức công việc, tần suất làm sạch theo từng vùng và mô hình kết hợp nhân sự thường trực với vệ sinh theo đợt. Bài viết đồng thời cung cấp đơn giá từng hạng mục để bộ phận quản trị bệnh viện chủ động lập dự toán.
Cơ Sở Pháp Lý Của Công Tác Vệ Sinh Môi Trường Bệnh Viện
Công tác vệ sinh tại cơ sở khám chữa bệnh được thực hiện trong khuôn khổ quy định về kiểm soát nhiễm khuẩn của Bộ Y tế. Thông tư 16/2018/TT-BYT quy định về kiểm soát nhiễm khuẩn trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, trong khi Quyết định 3916/QĐ-BYT ngày 28/08/2017 ban hành bộ hướng dẫn kiểm soát nhiễm khuẩn, trong đó có Hướng dẫn vệ sinh môi trường bề mặt. Quý khách có thể tra cứu toàn văn các văn bản tại cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật.
Bên cạnh đó, Công văn 6577/BYT-KCB năm 2021 yêu cầu các cơ sở y tế ưu tiên lau khử khuẩn những bề mặt tiếp xúc thường xuyên như tay vịn cầu thang, tay nắm cửa, nút bấm thang máy và xe vận chuyển người bệnh. Công văn đồng thời lưu ý không phun hoá chất khử khuẩn trong buồng bệnh, hành lang hay khu vực ngoài trời, bởi cách làm này vừa lãng phí hoá chất vừa kém hiệu quả trong việc làm sạch bề mặt.
Quy trình chi tiết cho từng khu vực do chính bệnh viện ban hành dựa trên các văn bản trên. Vai trò của đơn vị cung cấp dịch vụ vệ sinh là thực hiện đúng quy trình đó, bố trí đủ nhân sự và lưu hồ sơ từng lượt làm sạch theo khu vực để phục vụ công tác giám sát.
Phân Vùng Nguy Cơ Và Ảnh Hưởng Đến Cách Tổ Chức Công Việc
Việc phân vùng dưới đây được xây dựng theo mức độ tiếp xúc và nguy cơ lây nhiễm, nhằm giúp người lập kế hoạch xác định khu vực cần tần suất cao và dụng cụ riêng. Cách phân vùng này phục vụ tổ chức công việc vệ sinh và cần được đối chiếu với quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn của từng bệnh viện.
| Vùng | Khu vực điển hình | Yêu cầu khi tổ chức công việc |
| Nguy cơ cao | Cấp cứu, phòng mổ, phòng sinh, hồi sức tích cực, phòng thủ thuật, khu cách ly, phòng bệnh, xét nghiệm | Tần suất cao nhất trong ngày, dụng cụ riêng biệt và tuân thủ quy trình do bệnh viện ban hành |
| Nguy cơ trung bình | Hành lang khu điều trị, thang máy, phòng chờ, khu lấy mẫu xét nghiệm | Làm sạch nhiều lượt trong ngày, tăng tần suất vào khung giờ đông người |
| Nguy cơ thấp | Khối hành chính, phòng khám, nhà thuốc, căng tin, sảnh, ngoại cảnh, bãi xe | Áp dụng quy trình vệ sinh công nghiệp thông thường và thực hiện trước vùng nguy cơ cao |
Hai nguyên tắc sau quyết định phần lớn chất lượng vệ sinh bệnh viện. Nguyên tắc thứ nhất là dụng cụ được phân loại theo vùng và sử dụng riêng cho vùng đó. Nguyên tắc thứ hai là thực hiện theo thứ tự từ vùng nguy cơ thấp đến vùng nguy cơ cao, nhờ đó nhân viên và dụng cụ không trở thành phương tiện mang mầm bệnh từ khu điều trị ra khu vực đông người.
Quy Trình Vệ Sinh Bề Mặt Tại Khu Vực Điều Trị
Tại TKT Company, quy trình vệ sinh bệnh viện gồm sáu bước được thiết kế để hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo trong suốt quá trình thực hiện.
Sáu Bước Vệ Sinh Bệnh Viện Tại Khu Điều Trị
- Chuẩn bị dụng cụ theo khu vực: Mỗi khu vực được bố trí bộ dụng cụ và phương tiện riêng, phân biệt bằng màu sắc hoặc ký hiệu. Cách chuẩn bị này giúp loại bỏ nguy cơ dùng chung dụng cụ giữa các vùng.
- Trang bị phương tiện phòng hộ cá nhân: Nhân viên mặc đồ bảo hộ theo hướng dẫn của Bộ Y tế trước khi vào khu vực làm việc. Phương tiện phòng hộ vừa bảo vệ nhân viên, vừa hạn chế mang tác nhân gây bệnh sang khu vực khác.
- Lau ẩm và thu gom chất thải: Bề mặt được lau ẩm thay vì quét khô để hạn chế phát tán bụi, đồng thời chất thải được thu gom vào túi và thùng chuyên dụng. Nhờ đó, bụi và vi sinh vật không lan sang không khí trong phòng.
- Lau khử khuẩn định kỳ: Bề mặt được lau khử khuẩn tối thiểu hai lần mỗi ngày bằng dung dịch clo hoạt tính 0,05%, để khô khoảng 10 phút rồi lau lại bằng nước sạch. Thời gian tiếp xúc đủ giúp hoá chất phát huy hiệu quả, trong khi bước lau lại hạn chế tồn dư trên bề mặt.
- Xử lý dụng cụ và chất thải: Khăn lau, cây lau và chất thải được thu gom, xử lý theo quy định của cơ sở y tế. Dụng cụ sau khi giặt và khử khuẩn được bảo quản khô ráo để sẵn sàng cho ca tiếp theo.
- Vệ sinh cá nhân sau ca làm việc: Nhân viên tháo bỏ phương tiện phòng hộ và vệ sinh tay đúng quy trình trước khi rời khu vực. Bước này khép lại chu trình kiểm soát lây nhiễm từ phía người thực hiện.
Tần Suất Làm Sạch Trong Ngày Theo Từng Vùng
Sau khi phân vùng, bước tiếp theo là xác định số lượt làm sạch mỗi ngày, bởi đây là yếu tố quyết định số vị trí nhân sự cần bố trí. Bảng dưới đây là phương án các cơ sở y tế vận hành ổn định thường áp dụng, và bệnh viện có thể điều chỉnh theo quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn của mình.
| Vùng | Số lượt làm sạch mỗi ngày | Thời điểm thực hiện phù hợp |
| Nguy cơ cao | Nhiều lượt, kèm xử lý ngay khi phát sinh yêu cầu | Sau mỗi ca thủ thuật, sau khi chuyển người bệnh, cuối mỗi ca trực |
| Nguy cơ trung bình | Nhiều lượt trong ngày | Trước và sau giờ thăm bệnh, cuối ngày |
| Nguy cơ thấp | Một đến hai lượt | Đầu giờ sáng trước giờ hành chính và cuối giờ chiều |
Khử khuẩn bề mặt tiếp xúc thường xuyên như tay nắm cửa, tay vịn và nút bấm thang máy thuộc nhóm công việc có số lượt nhiều nhất trong ngày. Một khoa có nhiều ca thủ thuật mỗi ngày cần nhân sự trực liên tục, trong khi khối hành chính có cùng diện tích chỉ cần hai lượt làm sạch. Vì vậy, khi lập dự toán, bệnh viện nên thống kê số lượt phát sinh ngoài lịch tại từng khu trong khoảng một tuần, sau đó dựa trên số liệu này để xác định khu vực cần nhân sự thường trực và khu vực chỉ cần làm theo lịch.
Mô Hình Kết Hợp Nhân Sự Thường Trực Và Vệ Sinh Theo Đợt
Hầu hết bệnh viện cần kết hợp hai hình thức. Công việc trong ngày đòi hỏi nhân sự thường trực do tần suất cao, trong khi các hạng mục sử dụng máy móc được triển khai theo đợt vào khung giờ ít người.
| Hình thức | Đơn giá tham khảo | Phạm vi áp dụng |
| Nhân sự thường trực | 8.200.000 – 8.800.000 đ mỗi nhân viên mỗi tháng, 8 giờ mỗi ngày, 24 đến 26 ngày mỗi tháng | Công việc làm sạch hằng ngày tại cả ba vùng |
| Vệ sinh định kỳ theo đợt | 10.000 – 15.000 đ/m² | Tổng vệ sinh theo khu, triển khai cuốn chiếu ngoài giờ cao điểm |
| Khử trùng bệnh viện | 8.000 – 20.000 đ/m² | Khử trùng theo đợt hoặc theo yêu cầu của khoa kiểm soát nhiễm khuẩn |
Số vị trí nhân sự thường trực được xác định dựa trên số giường bệnh, số phòng thủ thuật, số nhà vệ sinh và số ca làm việc trong ngày nhiều hơn diện tích sàn. Khi so sánh báo giá, bệnh viện nên làm rõ mức giá nhân sự đã bao gồm dụng cụ và hoá chất hay chưa để đối chiếu trên cùng điều kiện. Phương thức tính tương tự cũng được áp dụng cho trung tâm thương mại, siêu thị và trường học (tham khảo chi tiết tại bảng giá vệ sinh công nghiệp).
Bảng Giá Các Hạng Mục Vệ Sinh Sử Dụng Máy Móc
Các hạng mục dưới đây cần máy chà sàn, máy giặt phun hút hoặc thiết bị làm việc trên cao nên nằm ngoài phạm vi của nhân sự thường trực. Bệnh viện nên xây dựng lịch cố định theo quý cho nhóm hạng mục này để tránh bỏ sót.
| Hạng mục | Đơn giá tham khảo | Lưu ý khi xếp lịch |
| Vệ sinh sàn | 3.000 – 17.000 đ/m² | Đơn giá khác nhau giữa sàn vinyl, sàn đá và sàn gạch |
| Lau kính mặt ngoài | 8.000 – 20.000 đ/m² | Sử dụng thiết bị làm việc trên cao, thực hiện ngoài giờ thăm bệnh |
| Lau kính mặt trong | 6.000 – 10.000 đ/m² | Có thể thực hiện trong giờ, hạn chế tại khu điều trị |
| Quét bụi bẩn và mạng nhện | 8.000 – 20.000 đ/m² | Thực hiện trước khi làm sạch sàn |
| Giặt thảm | 7.000 – 20.000 đ/m² | Áp dụng cho khối hành chính và sảnh, cần thời gian khô |
| Giặt vách ngăn | 20.000 – 30.000 đ/m² | Gộp vào đợt tổng vệ sinh theo quý |
| Giặt ghế | 8.000 – 30.000 đ/cái | Ưu tiên ghế chờ bọc nỉ tại sảnh và hành lang |
| Giặt rèm, màn | 60.000 – 80.000 đ/kg | Phối hợp lịch thay rèm của khoa phòng |
Thảm Và Ghế Khu Chờ Trong Dự Toán
Thảm và ghế khu chờ là nhóm hạng mục thường bị bỏ sót trong dự toán dù đây là nơi người bệnh và thân nhân tiếp xúc nhiều nhất. Với sảnh trải thảm diện tích lớn, bệnh viện có thể áp dụng đơn giá bậc thang theo diện tích của dịch vụ giặt thảm để tối ưu chi phí so với tính riêng từng khu. Quý khách có thể tham khảo quy trình và phạm vi công việc chi tiết tại trang dịch vụ vệ sinh bệnh viện.
Lưu ý: Đơn giá trên mang tính tham khảo và chi phí chính xác được xác định sau khi khảo sát thực tế. Bệnh viện có thể gửi số giường, số nhà vệ sinh và diện tích từng khu qua Zalo 093 8172 294 để chúng tôi đề xuất phương án nhân sự và lịch vệ sinh định kỳ phù hợp.
Những Khu Vực Thường Bị Bỏ Sót Khi Lập Kế Hoạch
Các khu vực sau thường nằm ngoài lối đi chính nên dễ bị bỏ qua khi lập kế hoạch, trong khi đây lại là nơi phát sinh nhiều phản ánh từ người bệnh và thân nhân.
Bốn Khu Vực Dễ Bị Bỏ Sót
- Nhà vệ sinh dành cho thân nhân: Khu vực này thường nằm cuối hành lang, có tần suất sử dụng cao nhưng ít được kiểm tra. Bệnh viện nên đưa khu vực này vào bảng kiểm với số lượt cụ thể để duy trì chất lượng ổn định.
- Ghế chờ bọc nỉ và thảm sảnh: Bụi bẩn và vết bẩn thấm sâu vào chất liệu nên lau bề mặt khó làm sạch triệt để. Hai hạng mục này cần máy giặt phun hút và thời gian khô, vì vậy nên được đưa vào lịch quý ngay từ khi ký hợp đồng.
- Bãi xe và lối dẫn vào sảnh: Bụi từ bên ngoài theo bánh xe và giày dép vào sảnh, khiến khu vực sạch nhanh chóng bị bẩn trở lại. Bãi xe thuộc vùng nguy cơ thấp nhưng cần máy chà sàn, nên phù hợp gộp chung đợt với sàn khu hành chính.
- Bề mặt tiếp xúc thường xuyên: Tay vịn cầu thang, nút bấm thang máy và tay nắm cửa có số lượt chạm lớn nhưng dễ bị bỏ qua khi nhân viên tập trung vào sàn. Việc ghi rõ các vị trí này trong bảng phân việc giúp đảm bảo bề mặt được khử khuẩn đủ số lượt trong ngày.
Thiếu ghế chờ và thảm sảnh trong hợp đồng ban đầu là nguyên nhân phổ biến khiến dự toán cả năm phát sinh vào những quý cuối. Với bệnh viện thuê chung một đơn vị cho toàn bộ khối nhà, các hạng mục sử dụng máy móc có thể được gộp vào cùng một gói với dịch vụ vệ sinh tòa nhà, nhờ đó giảm số lần huy động thiết bị và tối ưu chi phí.
Giải Đáp Thắc Mắc Về Vệ Sinh Bệnh Viện
1. Vệ Sinh Bệnh Viện Khác Vệ Sinh Công Nghiệp Thông Thường Ở Điểm Nào?
Vệ sinh bệnh viện khác vệ sinh công nghiệp thông thường ở ba điểm chính là phân vùng theo mức độ nguy cơ, phân loại dụng cụ theo vùng và tần suất làm sạch trong ngày cao hơn đáng kể. Kỹ thuật làm sạch bề mặt về cơ bản tương đồng, song thứ tự thực hiện và cách tổ chức công việc tuân theo quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn do bệnh viện ban hành.
2. Lý Do Thực Hiện Từ Vùng Nguy Cơ Thấp Đến Vùng Nguy Cơ Cao
Nhân viên và dụng cụ vệ sinh di chuyển liên tục giữa các khu vực trong quá trình làm việc. Khi bắt đầu từ khu điều trị rồi mới ra sảnh, chính nhân viên có thể trở thành phương tiện mang mầm bệnh ra khu vực đông người. Thực hiện từ vùng nguy cơ thấp đến vùng nguy cơ cao, kết hợp sử dụng dụng cụ riêng cho từng vùng, là hai biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả và thường được đoàn kiểm tra xem xét đầu tiên.
3. Cách Xác Định Số Nhân Viên Vệ Sinh Thường Trực Cho Bệnh Viện
Số nhân viên thường trực được xác định sau khảo sát, dựa trên số giường bệnh, số phòng thủ thuật, số nhà vệ sinh và số ca làm việc trong ngày. Bệnh viện có thể thống kê số lượt phát sinh ngoài lịch tại từng khu trong một tuần để có số liệu chính xác hơn khi trao đổi với đơn vị cung cấp dịch vụ.
4. Có Nên Phun Hoá Chất Khử Khuẩn Diện Rộng Trong Bệnh Viện?
Theo Công văn 6577/BYT-KCB của Bộ Y tế, cơ sở y tế không nên phun hoá chất khử khuẩn trong buồng bệnh, hành lang hay khu vực ngoài trời, và không phun trực tiếp lên người hoặc vật dụng cá nhân. Phương pháp được khuyến nghị là lau khử khuẩn bề mặt, ưu tiên các vị trí tiếp xúc thường xuyên, chỉ phun đối với bề mặt không thể lau và khi không có người trong khu vực.
Liên Hệ TKT Company Để Được Tư Vấn Vệ Sinh Bệnh Viện
Để tổ chức công tác vệ sinh bệnh viện hiệu quả, bộ phận quản trị có thể bắt đầu bằng việc phân vùng theo mức độ nguy cơ, xác định tần suất làm sạch cho từng vùng rồi kết hợp nhân sự thường trực cho công việc hằng ngày với vệ sinh theo đợt cho các hạng mục sử dụng máy móc. Với đơn giá nhân sự từ 8.200.000 đến 8.800.000 đồng mỗi người mỗi tháng và vệ sinh định kỳ từ 10.000 đến 15.000 đồng/m², TKT Company hỗ trợ khảo sát miễn phí và đề xuất phương án phù hợp với quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn của từng cơ sở y tế.
- Hotline: 028 66 830 930
- Zalo: 093 8172 294
- Email: info@tktg.vn
- Địa chỉ: 161 Ung Văn Khiêm, Phường Thạnh Mỹ Tây, TP. Hồ Chí Minh
- Website: tktg.vn
Bệnh viện vui lòng gửi số giường bệnh, số nhà vệ sinh và quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn đang áp dụng để chuyên viên của chúng tôi khảo sát và đề xuất số vị trí thường trực cùng lịch vệ sinh định kỳ theo quý.
